Thẻ lưu trữ: cho con đi du học

'Đừng bắt con thấy tội lỗi vì du học về nhưng không phong phú'

Sau bài viết Bố mẹ đầu tư tiền tỷ, con du học về làm lương vài triệu, trong số hơn 230 bình luận, nhiều ý kiến cho rằng du học là vô ích nếu phụ huynh và con cái không có sự sẵn sàng kỹ lưỡng, thiếu tài năng thích ứng nhưng cũng không ít người khẳng định, tri thức, công việc lương cao không phải là thước đo thành tựu du học. Bài san sớt dưới đây là tầm nhìn của độc giả Khôi Lê, từng là du học trò, về những điều anh nhận được sau thời kì học ở xứ người:

Tôi là một du học sinh về nước được khoảng 2 năm nay. Tôi từng làm giảng viên đại học, hiện giờ là giáo viên và một họa sĩ. Tôi xin góp ý vài điều với những người đang cho rằng chúng tôi ích kỷ.

Xã hội phương Tây là một xã hội tự do, độc lập, mọi người được quyền mưu cầu cho hạnh phúc của mình. Và chúng tôi có thể nói rằng đã bị “nhiễm” tư tưởng đó. Điều này có thể giải thích trên khía cạnh khoa học như sau:

Xã hội đông Á theo chủ nghĩa tập thể, nghĩa là sống theo hình thức vì lợi ích chung như xã hội, đất nước, gia đình, dòng họ. Tất cả những gì bạn làm để “đền ơn” cho thân phụ mẹ, trợ giúp, xây dựng xã hội. Tất cả vì lợi ích chung. thân phụ mẹ tôi hay nói câu “làm tất cả vì thân phụ mẹ nhen con”.

Xã hội phương Tây trọng lối sống cá nhân, như đã nói ở trên, chủ nghĩa này đề cao tính tự chủ của mỗi con người. Họ khuyến khích mỗi người tự đấu tranh cho tự do của chính mình, không phải vì bất cứ ai, kể cả thân phụ mẹ. Vì thế, hầu hết người tới 18 tuổi ở các nước phương Tây sẽ được ra ngoài ở. thân phụ mẹ có thể giúp học phí đại học hoặc vay chính phủ để trang trải nó. Dù cách này hay cách khác, xã hội phương Tây đào tạo ra những cá nhân rất chủ động trong cuộc đời và luôn cố gắng đạt được những gì họ mong muốn. Vì họ chứ không vì ai cả.

Khi thân phụ mẹ gửi con ra nước ngoài, họ chỉ nghĩ rằng đây là đi học. Nhưng không, các bạn gửi con đi, trong 3 đến 5 năm, con của các bạn không chỉ học chữ nghĩa, còn văn hóa, còn bản sắc của dân tộc nước khác. Và học luôn cả tư tưởng tự do. Vì vậy, khi về tới Việt Nam, con cưng của bố mẹ đã biến thành một cá nhân “ngông cuồng”, “ích kỷ”, và “bất nghĩa”. Vì những đứa con này giờ đã hiểu rõ được cuộc đời nó cần gì và muốn gì. Và những mong muốn này hoàn toàn có thể đi ngược lại nguyện vọng của thân phụ mẹ.

Tôi, và hầu hết tất cả những đứa con du học, đều là con của nhà trung lưu trở lên. Những đứa trẻ được nuôi lớn trong vòng tay bảo bọc của thân phụ mẹ, được thân phụ mẹ định hướng từ nhỏ đến lớn. Học trường gì, lớp nào, ăn gì, chơi với ai, đều được thân phụ mẹ sắp đặt. Những đứa trẻ này lớn lên, dù cảm thấy hạnh phúc nhưng chúng luôn cảm thấy trống vắng, chơi vơi, không mục đích và hoàn toàn lạc lối. Những cảm giác này chúng biết nhưng không thể nào hiểu được, cho đến khi chúng du học. Một môi trường hoàn hảo để nuôi dưỡng tâm hồn đã đánh mất của chúng. Một môi trường tuyệt vời để chúng tôi tìm được tình yêu và ước mơ của mình và đạt được nó.

Vì vậy, khi về đến Việt Nam, các “cô cậu ấm” ngày nào sẽ dấn thân vào con đường vươn tới ước mơ của mình. Một người bạn của tôi tốt nghiệp tại một đại học danh giá ở Anh với mức lương đầu là 4.000 bảng/tháng. Sau 3 tháng, cô đã nghỉ vì quá nhàm thân phụ́n và bắt đầu đạp xe khắp nước Anh để gặp người mới và khám phá tất cả những gì mà cô không biết. Một người bạn khác của tôi cũng rời khỏi một trường đại học Đức và nhảy vào làm nghệ thuật với mức lương ít ỏi để sống thật với ước mơ của mình. Tôi sau khi rời khỏi trường đại học đã mở một chiếc xe bán đồ ăn (food truck) đi khắp đất nước xa lạ kia để học hỏi văn hóa và bản sắc của họ. Vì sao chúng tôi lại chọn trải nghiệm, ước mơ, thay vì tiền và danh tiếng. Vì chúng tôi hạnh phúc với nó.

dung-bat-con-thay-toi-loi-vi-du-hoc-ve-ma-khong-giau-co

Ảnh minh họa: The straits times.

Chúng tôi có thực sự ích kỷ hay thực chất những kỳ vọng của ba mẹ đang bị thất bại? Ba mẹ muốn chúng tôi giàu có, việc làm ổn định, phụ giúp gia đình, rạng danh dòng họ. Và khi chúng tôi không làm, chúng tôi được bảo rằng “bỏ bao nhiêu tiền ăn học để mày về không làm được gì cả”. Vậy hóa ra con cái họ chỉ là một khoản đầu tư à? Chúng tôi đang sống theo cuộc đời chúng tôi, san sớt và cống hiến cho mọi người, kể cả gia đình, theo cách của chúng tôi. Ba mẹ lại ép chúng tôi theo ý họ muốn. Chúng tôi không ích kỷ.

Có bạn bình luận nói về xã hội. Với chúng tôi, mỗi người là một cá nhân tốt, là xã hội sẽ tốt. Chúng tôi đi làm, đóng thuế đầy đủ, không vi phạm pháp luật, vậy thì tại sao nói chúng tôi không đóng góp cho xã hội?

Bạn còn nói ba mẹ sống cho bạn đến cuối đời. Vâng, chúng tôi cảm ơn vì điều này và chúng tôi biết rõ nó tận đáy lòng. Tuy nhiên, đây không phải là một ràng buộc, chúng tôi sẽ sống và yêu thương thân phụ mẹ đến cuối đời, nhưng phải làm theo những gì họ bắt ép dù tôi không thích thì đó không phải là chúng tôi.

Còn thân phụ mẹ, liệu đích đến cuối cùng họ muốn là gì? Là hạnh phúc? Nếu chúng tôi đang sống tốt và hạnh phúc, vậy thì tại sao lại bất bình? Nhiều thân phụ mẹ muốn con phải làm, để biết “khổ”, xong rồi mới được hạnh phúc. Hạnh phúc là thứ ngay bây giờ, không phải sau này, không phải 20 năm nữa. Những kỳ vọng đó, chúng tôi xin lỗi vì đã không đạt được nhưng chúng tôi đã và đang sống tốt và hạnh phúc. Vì vậy xin đừng bắt chúng tôi phải cảm thấy tội lỗi. Tất cả vì những kỳ vọng mà thân phụ mẹ không biết rằng con cái không phải một phần của họ, chúng là người tự do, chúng là những cá thể riêng. Hãy để con sống cuộc đời của mình, hãy đứng cạnh, giúp đỡ khi nó cần và dõi theo bước con. Đừng ép con thực hiện giấc mơ của ba mẹ mình.

Khôi Lê

Không sẵn sàng tài chính, phụ thân mẹ 'đem con bỏ chợ' khi cho đi du học

Năm 2013, khi con gái vừa vào lớp 10, thấy du học là đoạn đường xuất ngoại dễ nhất, chị Khánh đăng ký cho con sang Australia học. Lúc đó, trừ căn nhà nhì tầng rộng hơn 100m2 ở quận 7 nhưng cả gia đình đang sống, chị còn có hơn 3000m2 đất tại Bà Rịa Vũng Tàu, một nhà nghỉ 10 phòng, vài miếng đất lẻ tẻ tại các quận ở TP HCM. Ước tính tổng tài sản của chị hơn 50 tỷ đồng.

Làm thủ tục nhập học cho con, đóng hết một năm tiền học, một năm tiền nhà, một năm bảo hiểm, mua vé tàu xe một năm, gửi người quen đang sống ở Sydney tiền chi tiêu ăn uống của con… tổng cộng gần 600 triệu đồng, chị yên tâm con có thể học… ba năm bên đó, rồi học tiếp đại học nhưng quên việc sẵn sàng sẵn tài chính cho những niên học sau.

Kinh doanh bất động sản, cứ có tiền là mua đất, nhiều khi thấy nhà đất đẹp nhưng không có tiền thì vay nhà băng để mua nên chị Khánh hiếm khi có tiền mặt trong tay. Mỗi khi con đóng tiền học, chị lại chạy vạy vay mượn, lúc nhà băng, khi xã hội đen với lãi suất 4-6%/tháng. Mỗi lần xin tiền mẹ phải mất một thời kì khá lâu thế hệ nhận được nên con gái chị khởi đầu đi làm thêm trong kỳ nghỉ hè từ lớp 10 lên lớp 11 để trang trải phung phí hàng ngày. Dù vậy, lúc nào cô tí xíu cũng nơm nớp lo sợ phải về nước nếu mẹ không kịp đóng tiền học. Không thể chuyên tâm học hành, tốt nghiệp phổ thông, cô tí xíu chỉ đăng ký vào trường dạy nghề thay vì ngành Quản trị kinh doanh như dự kiến thuở đầu của nhì mẹ con.

khong-chun-bi-tai-chinh-phụ thân-me-dem-con-bo-cho-khi-cho-di-du-hoc

Du học trò khó nhưng chuyên tâm học tập nếu không được đảm bảo về tài chính – Ảnh: educationnews.org

Du học khi kinh tế gia đình không thực sự dư dả là lý do chính khiến đại trượng phu anh Xuân phải bỏ qua giữa chừng, dù cậu đã kiếm được một suất học bổng tương đương 50% học phí tại một trường đại học ở Anh. Từng học ở Anh và có người người chơi thân sống tại đây nên anh Xuân luôn hướng con sang Anh học. Anh làm trong một cơ quan quốc gia, vợ làm cho một doanh nghiệp nước ngoài tại TP HCM, tổng thu nhập của nhì vợ chồng khoảng 50 triệu/tháng. Khi con đi học, vợ chồng anh phải sử dụng hết số tiền tiết kiệm gần 600 triệu để đóng tiền học cũng như các phung phí trong năm trước tiên cho con.

Nhẩm tính mỗi tháng chi tiêu của đại trượng phu bên Anh bằng tổng lương của cả nhì bố mẹ tại Việt Nam, gia đình anh đã cho thuê ngôi nhà đang ở của mình, đi thuê một ngôi nhà nhỏ hơn để dư ra được 6 triệu đồng/tháng. Cả nhà cũng dự trù sẽ cho đại trượng phu anh đi làm thêm trong thời kì học tập tại Anh.

Thiếu tiền, không dám mua giáo trình, sách vở, đại trượng phu anh không còn thấy hào hứng với việc học. Học nặng, cậu mải đi làm nên không thể kết thúc chương trình sau ba năm. Việc phân bố thời kì và sức khỏe không thích hợp khiến cậu vài lần phải nằm viện, và tháng 8 năm ngoái đành trở về nước khi chưa có bằng cử nhân.

Từng nhiều niên học tập và làm việc tại Đức, tiến sĩ Vũ Thu Hương, giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội đã gặp những du học trò thi mãi không xong vì mải đi làm kiếm ăn khi không nhận được đủ sự tương trợ tài chính từ gia đình. Có những người chơi thời kì học đại học kéo dài cả 10 năm vì thi mãi không xong.

“Phụ huynh của các người chơi này đã không nhận thức hết được các khó khăn nhưng lưu học trò phải trải qua. Họ nghĩ mọi thứ đơn giản và chỉ quan tâm tới số tiền nộp lần đầu. Thường phụ thân mẹ quan tâm nhiều nhất là tiền học nhưng thực ra đó chỉ là một phần, còn rất nhiều phung phí khác nữa liên quan tới quá trình học tập của du học trò. Nếu chưa thực sự hiểu được vấn đề tài chính nhưng đã đưa con đi du học, các phụ thân mẹ đã đẩy con tới những hoàn cảnh thực sự khó khăn, nan giải”, bà Hương nhận xét. Ví dụ, để được trú ngụ thêm một thời kì, lưu học trò cần có một khoản tiền trong tài khoản để chứng minh tài chính.

Bà Hương cũng cho biết thêm dù ở Đức, học đại học không mất học phí, phung phí ở Đức khá rẻ nếu so với các nước khác như Anh, Pháp nhưng để có thể yên tâm cho việc học tập, một du học trò tại đây cũng cần có khoảng 1.000 euro/tháng (25 triệu đồng).

Từng chứng kiến nhiều đồng minh chạy vạy tiền nong mỗi kỳ đóng tiền học cho con, chị Minh, một thương nhân ở phố cổ Hà Nội, trước khi cho con sang New Zealand du học vào năm 2008 đã bán luôn một căn nhà với giá 1,5 tỷ đồng, chuyển sang đô Mỹ, đem gửi nhà băng để sử dụng dần cho 3 năm du học của con. Dù nhiều lần khát vốn để đầu tư vào một dự án nào đó, chị tuyệt đối không động vào số tiền này. Nhờ sự sẵn sàng chu đáo của mẹ, con chị đã trải qua thời kỳ trung học rất vui vẻ, các dịp hè và Tết đều về nhà nghỉ. Hiện nay, cậu đã tốt nghiệp đại học, sau một năm làm cho một tập đoàn lớn của nước ngoài đã tự xây dựng doanh nghiệp riêng của mình tại Việt Nam.

Cách sẵn sàng tài chính của chị Minh cũng chính là lời khuyên của giám đốc một doanh nghiệp tư vấn du học. Theo ông, nếu có ý định cho con du học, phụ thân mẹ nên tích lũy tài chính ngay từ khi con còn nhỏ, khoản tiền này nên để riêng, có thể gửi tiết kiệm hoặc thông qua mua bảo hiểm nhân thọ. Vì phung phí cho việc học tập ở các nước là không giống nhau, nếu muốn cho con học ở nước nào, phụ thân mẹ nên nhẩm tính trước tổng phung phí con cần để học tập ở đó, từ đó sẽ tìm ra số tiền cần phải bỏ ống mỗi tháng. Nếu không muốn con có nguy cơ phải nghỉ học giữa chừng, phụ thân mẹ chỉ nên cho con lên đường khi đã sẵn sàng đủ phung phí cho toàn bộ thời kì học của con. Không thể tính cua trong lỗ rằng con sẽ đi làm thêm để có tiền trang trải cuộc sống.

“vì không giống như học ở trong nước, nếu không chứng minh được kĩ năng tài chính, du học trò có thể bị đuổi học và trục xuất về nước bất kỳ lúc nào”, ông cảnh báo.

Kim Anh

* Tên nhân vật đã thay đổi

Cái kết đau lòng khi phụ thân mẹ đẩy con đi du học để 'cải tạo'

Chị Minh ở Thanh Xuân, Hà Nội san sẻ, đàn ông lớn của chị rất thông minh. Hết lớp 9, cháu thi đỗ vào một trường cấp 3 hàng đầu ở Hà Nội. Tuy nhiên, từ kỳ 2 của lớp 10, cậu nhóc sa đà chơi game, mài miệt tới nỗi giáo viên phải gọi phụ huynh tới trao đổi bởi vì trong giờ học con không chép bài vì nhì tay nhoay nhoáy bấm máy trò chơi. Nhắc không được, cấm chơi ở nhà thì con ra quán, cắt hết mọi khoản tiền thì con mượn game thủ, cắm chịu… để chơi, vợ chồng chị Minh bàn nhau cho con đi du học.

“Lúc ấy, nhà mình chỉ nghĩ, thằng tí xíu vốn học giỏi, tiếng Anh cũng siêu, đầu óc nhanh nhạy nên chỉ cần cho đi nước ngoài học, cách ly khỏi môi trường ngày nay thì sẽ ổn”, chị Minh kể về lý do cho con đi du học tự túc ở Anh khi cháu đang học lớp 11. 

Thế nhưng, mọi sự không như vợ chồng chị dự trù. Cậu đàn ông sang bên đó vẫn mê mải với game, bỏ bễ học hành. Sau nhiều lần không hoàn thành được bài vở, em phải học lại và sau cuối bị đuổi. 

“Trong hơn một năm con ở đó, chúng tôi cũng đã liên tục gọi điện, chat động viên, nhắc nhở, thậm chí một lần ba cháu phải bay sang ở cùng nhì tuần… nhưng sau cuối vẫn không ăn thua”, chị Minh thổ lộ. Ngày đón con về, vợ chồng chị xót xa nhìn cậu đàn ông 18 tuổi mặt mũi xác xơ, vô hồn, chẳng tha thiết gì ngoài màn hình điện tử. 

cai-ket-dau-long-khi-phụ thân-me-dy-con-di-du-hoc-de-cai-tao

Ảnh minh họa: Live Science.

Thạc sĩ tâm lý Phạm Đức Chuẩn, Trung tâm tư vấn tâm lý trẻ em NT (Hà Nội) cho biết, thực tế, rất nhiều trẻ đi du học gặp các vấn đề và phải trở về nhưng những trường hợp này thường ít được san sẻ. Người ta hay nói tới những cái được, những thay đổi tích cực khi ra nước ngoài du học nhưng mà cố lảng tránh, giấu giếm các mặt trái của nó, nhất là khi việc đi học này không xuất phát từ nguyện vọng của trẻ. Nhiều bố mẹ cũng sai trái khi kỳ vọng rằng du học là phương thuốc thần giúp “cải tạo” con. Một trường hợp ông thế hệ tư vấn cách đây không lâu là ví dụ. 

Kinh tế khá giả, vợ chồng anh Hữu (Ba Đình, Hà Nội) đầu tư không tiếc gì cho cậu đàn ông tên Hiển. Thế nhưng, không như kỳ vọng của bố mẹ, cậu nhóc thường xuyên bỏ học, chỉ thích ăn diện, theo game thủ lêu lổng đi chơi. Nghĩ đưa con sang môi trường tiền tiến, phát triển để học tập thế hệ có tương lai, anh Hữu thuê gia sư riêng dạy tiếng Anh cho Hiển rồi nhờ một doanh nghiệp tư vấn du học làm thủ tục đưa cậu đàn ông 17 tuổi sang Mỹ học. Thế nhưng chỉ vài tháng sau, vợ chồng anh tá hỏa khi phát hiện Hiển đang ăn chơi trác táng ở chính Hà Nội.

Hóa ra, sau khi sang Mỹ, vì ngoại ngữ yếu, không bắt kịp chương trình học và chẳng có bằng hữu, Hiển buồn chán, thường xuyên vào các trang web đen để giải khuây. Sau đó, em nhận được thông tin từ phòng nội trú nhắc nhở không truy cập các trang này. Không hiểu rõ nội dung thông tin, nghĩ đó là việc không quan yếu nên lần thứ 2 nhận thông tin, Hiển vẫn mặc kệ, cho tới khi thấy mình bị khóa máy, phạt cách ly do không tuân thủ nội quy. Chán nản, em bỏ học rồi sử dụng tiền bố mẹ gửi sang mua vé bay về Việt Nam, gọi cho đám game thủ tụ tập thả phanh. 

Mãi tới khi một người game thủ của cậu báo tin, bố mẹ thế hệ tức tốc gọi hỏi bên trường tại Mỹ thì biết con đã bỏ học vài tuần. Lúc này, họ thế hệ đi tìm và lôi cậu đàn ông về, xin cho Hiển vào học ở một trường tư cách xa trường cũ. 

Theo ông Phạm Đức Chuẩn, nếu đưa con đi du học để phó thác việc giáo dục con cho một môi trường hoàn toàn thế hệ lạ, không phụ thuộc năng lực thực tế, ý chí và tính tự giác của con thì rõ ràng là lợi bất cập hại. Trẻ tầm thường đã như cây non, dễ bị xúc tiến trước gió bão cuộc đời, những em vốn đã có sẵn “vấn đề” lại càng khó kiểm soát khi bị bố mẹ “đẩy” ra xa.

Tiến sĩ xã hội học, song song là thạc sĩ trị liệu tâm lý Phạm Thị Thúy, TP HCM, cho biết, chị và các đồng nghiệp từng gặp nhiều trẻ ra nước ngoài du học theo kiểu bị bố mẹ “tống” đi bằng tiền và có các kết cuộc đau lòng.

Theo tiến sĩ Phạm Thị Thúy, nhiều phụ huynh nuôi hy vọng môi trường học tập nước ngoài sẽ cải tạo con hoặc che mắt thiên hạ về đứa con hư của mình. Trường hợp của một gia đình ở Bình Dương là một tiêu biểu. Biết cậu đàn ông út bị nghiện ma túy khi đang học năm cuối cấp 3, ông Chung đã lo cho con ra nước ngoài theo diện du học. Ông nghĩ làm vậy vừa cách ly con khỏi môi trường xấu, vừa đỡ bị thiên hạ dị nghị vì cả nhì vợ chồng ông đều là người có địa vị cao. Thế nhưng, sau khi con sang trời Tây gần năm, ông lại nhận tin sốc từ người quen bên đó, là đàn ông không ở nhà họ nữa, nhưng mà theo một băng nhóm chuyên hút chích, trộm cắp. 

Theo bà Thúy, có 4 nguyên nhân chính khiến trẻ bị bố mẹ đẩy đi du học dễ cầm chắc sự thất bại, hư hỏng.

– Thứ nhất, do các em không đủ lực (về ngoại ngữ, kĩ năng học) nên dễ đuối, không theo kịp chương trình ở trường thế hệ.

– Thứ nhì, khi phiên bản thân trẻ không có động cơ học thì ít khi chịu nỗ lực, nhất là lại ở môi trường với các phương pháp học tập, tư duy không giống nhau trước đây.

– Thứ ba, các em vốn đã thiếu tính tự giác (nên mải chơi, theo đòi, nghiện ngập…) khi xa vòng tay bố mẹ, không ai quản lý sẽ càng dễ sa té.

– sau cuối, các em dễ bị sốc văn hóa khi ra nước ngoài nên trầm cảm, hoang mang, càng dễ sa chân vào các thói xấu cũ.

Tiến sĩ Thúy cho rằng, việc bố mẹ đẩy con đi như vậy là quá liều lĩnh. Khi ở gần, bố mẹ đã không thể giúp con cải thiện, khắc phục các vấn đề thì đừng hy vọng khi ở xa, con sẽ tốt lên. Như vậy chẳng khác nào phó thác cho sự may rủi.

Thực tế, theo nhà tâm lý, cũng có những trẻ thay đổi theo hướng tích cực khi đi du học, chẳng hạn, ở nhà đang sao lãng nhưng sang bên kia lại phấn chấn, tập trung lo bài vở, tiến bộ hơn cả về cách suy nghĩ, lối sống. Nhưng những trẻ đó thường đã có kĩ năng học tập, ý thức tự giác tốt, chẳng qua do không hợp với phương pháp, môi trường giáo dục trong nước nên chán học. Còn những trẻ đã có các vấn đề nghiêm trọng như nghiện game, ma túy, bỏ học chơi bời… thì bố mẹ đẩy con ra nước ngoài giống như một sự liều mình.

Vương Linh

* Tên một số nhân vật trong bài đã được thay đổi